Προπόνηση και κύκλος: πώς να προπονείσαι πριν και κατά τη διάρκεια της περιόδου

« Έχω περίοδο. Να κάνω σήμερα την προπόνηση;»

Είναι ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα που δέχεται ένας προπονητής από τις αθλήτριές του. Η απάντηση δεν είναι πάντα η ίδια, γιατί κάθε γυναίκα βιώνει τον εμμηνορροϊκό κύκλο διαφορετικά. Κάποιες ημέρες μπορεί να αισθάνεσαι γεμάτη ενέργεια και να βγάζεις τις προπονήσεις σου με ευκολία. Άλλες, ακόμη και ένας χαλαρός ρυθμός μπορεί να σου φαίνεται βουνό.

Ας δούμε τι αλλάζει κατά τη διάρκεια του κύκλου και πώς μπορείς να διαχειριστείς καλύτερα τις προπονήσεις σου.

Οι φάσεις του κύκλου με απλά λόγια

Ο εμμηνορροϊκός κύκλος περιλαμβάνει διαφορετικές φάσεις, κατά τις οποίες μεταβάλλονται κυρίως τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης.

         Έμμηνος ρύση (περίοδος, περίπου 5 μέρες): τα επίπεδα των οιστρογόνων και της προγεστερόνης βρίσκονται χαμηλά. Είναι πιθανό να εμφανιστούν πόνοι, κράμπες, κόπωση και πρήξιμο, αν και αρκετές γυναίκες αισθάνονται πολύ καλά κατά τη διάρκεια αυτών των ημερών.

         Ωοθυλακική φάση (από την έναρξη της περιόδου έως την ωορρηξία): Τα οιστρογόνα αυξάνονται σταδιακά και πολλές γυναίκες αναφέρουν καλύτερη διάθεση, περισσότερη ενέργεια και μεγαλύτερη αίσθηση δύναμης.

         Ωχρινική φάση (μετά την ωορρηξία εώς την επόμενη περίοδο): Η προγεστερόνη αυξάνεται, ενώ ανεβαίνει ελαφρώς και η θερμοκρασία του σώματος. Προς το τέλος αυτής της φάσης μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (PMS)

Η διάρκεια του κύκλου και των επιμέρους φάσεων διαφέρει από γυναίκα σε γυναίκα. Επομένως, οι παραπάνω ημέρες είναι ενδεικτικές και όχι ένας κανόνας που ισχύει για όλες.

Τι μπορεί να αλλάξει στην προπόνηση πριν από την περίοδο

Οι ημέρες πριν από την περίοδο είναι συχνά εκείνες κατά τις οποίες παρατηρούνται οι περισσότερες αλλαγές στην καθημερινότητα και την προπόνηση.

Μπορεί να διαπιστώσεις ότι:

·         Η προπόνηση μοιάζει πιο δύσκολη. Μπορεί να νιώθεις πιο κουρασμένη ακόμη κι αν ακολουθείς ακριβώς το ίδιο πρόγραμμα

·         Οι παλμοί σου είναι λίγο υψηλότεροι. Στην ωχρινική φάση είναι πιθανό να παρατηρήσεις αυξημένους παλμούς ηρεμίας και ελαφρώς υψηλότερους καρδιακούς παλμούς στην ίδια ένταση άσκησης

·         Η ζέστη σε επηρεάζει περισσότερο. Η θερμοκρασία του σώματος είναι ήδη ελαφρώς αυξημένη, κάτι που μπορεί να κάνει την άσκηση σε ζεστό περιβάλλον πιο απαιτητική

·         Πεινάς περισσότερο. Οι ενεργειακές ανάγκες μπορεί να αυξηθούν ελαφρώς στην ωχρινική φάση, οπότε είναι φυσιολογικό να παρατηρείς μεγαλύτερη όρεξη ή περισσότερες λιγούρες

·         Ο ύπνος και η διάθεσή σου αλλάζουν. Πρήξιμο, κατακράτηση υγρών, ευερεθιστότητα και δυσκολία στον ύπνο είναι μερικά από τα συμπτώματα που μπορεί να συνοδεύουν το PMS.

Δε θα εμφανίσεις απαραίτητα όλα τα παραπάνω, ούτε στον ίδιο βαθμό σε κάθε κύκλο. Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίζεις τις αλλαγές που συμβαίνουν στο δικό σου σώμα.

Πώς να προσαρμόσεις την προπόνησή σου πριν από την περίοδο

Αν τις ημέρες πριν από την περίοδο αισθάνεσαι ότι δεν έχεις την ίδια απόδοση, δεν υπάρχει λόγος να πιέζεσαι για να πετύχεις τους χρόνους που είχες στο πρόγραμμα.

Μερικές απλές προσαρμογές μπορούν να κάνουν τη διαφορά:

·         Μην κυνηγάς τον ρυθμό με κάθε κόστος. Αν οι παλμοί είναι υψηλότεροι ή ο ρυθμός σου πιο αργός, άκου το σώμα σου και δώσε προτεραιότητα στην προσπάθεια που καταβάλλεις.

·         Προσάρμοσε τις έντονες προπονήσεις. Αν δυσκολεύεσαι, μπορείς να μειώσεις λίγο την ένταση ή να αυξήσεις τα διαλείμματα αποκατάστασης ανάμεσα στα διαστήματα.

·         Δώσε προσοχή στην ενυδάτωση. Φρόντισε να αναπληρώνεις τα υγρά που χάνεις, ιδιαίτερα όταν προπονείσαι σε ζεστό περιβάλλον

·         Μην περιορίζεις το φαγητό σου. Φρόντισε να καλύπτεις τις ενεργειακές σου ανάγκες και να καταναλώνεις επαρκείς υδατάνθρακες ιδιαίτερα πριν από απαιτητικές προπονήσεις.

·         Μην υποτιμάς τον ύπνο. Η ξεκούραση παίζει σημαντικό ρόλο στην αποκατάσταση και στην διαχείριση της κόπωσης.

Προπόνηση κατά τη διάρκεια της περιόδου: χρειάζεται να σταματήσεις?

Όχι απαραίτητα! Η περίοδος από μόνη της δεν αποτελεί λόγο για να διακόψεις την προπόνησή σου. Μάλιστα, αρκετές γυναίκες αισθάνονται καλύτερα μόλις ξεκινήσει η αιμορραγία, καθώς υποχωρούν κάποια από τα συμπτώματα των προηγούμενων ημερών.

Η ήπια κίνηση, όπως το χαλαρό τρέξιμο ή το περπάτημα μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση από τις κράμπες και το πρήξιμο. Φυσικά αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να πιέσεις τον εαυτό σου να προπονηθεί όταν δεν αισθάνεται καλά.

Αν οι πρώτες μία ή δύο μέρες είναι ιδιαίτερα δύσκολες, μπορείς να αντικαταστήσεις μία έντονη προπόνηση με ένα χαλαρό τρέξιμο ή ακόμη και με ξεκούραση. Δεν χρειάζεται να αισθάνεσαι ενοχές για αυτό.

Μερικά ακόμη πράγματα που αξίζει να προσέξεις:

·         Επίλεξε τα προϊόντα περιόδου και τα ρούχα που σου προσφέρουν άνεση και ασφάλεια, ώστε να μη χρειάζεται να ανησυχείς κατά τη διάρκεια της διαδρομής.

·         Αν έχεις έντονη έμμηνο ρύση, δώσε προσοχή στην πρόσληψη σιδήρου. Οι σημαντικές απώλειες αίματος μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο σιδηροπενίας ή αναιμίας, καταστάσεις που επηρεάζουν την αντοχή και την απόδοση στο τρέξιμο.

Αγώνες με περίοδο; Φυσικά και γίνεται!

Αν η ημερομηνία του αγώνα συμπέσει με τις ημέρες της περιόδου σου, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξεις τους στόχους σου ή να περιμένεις απαραίτητα μια κακή εμφάνιση.

Υπάρχουν αθλήτριες που έχουν πετύχει εξαιρετικές επιδόσεις και ρεκόρ σε διαφορετικές φάσεις του κύκλου τους. Η επίδραση του κύκλου στην απόδοση δεν είναι ίδια για όλες και δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία που να δικαιολογούν την υπόθεση ότι μια συγκεκριμένη φάση είναι πάντα καλύτερη για αγωνιστική επίδοση.

Αυτό που μπορείς να κάνεις είναι να προετοιμαστείς:

  • Δοκίμασε στις προπονήσεις τα διάφορα προϊόντα περιόδου που χρησιμοποιείς γενικά, ώστε να δεις ποια σε εξυπηρετούν καλύτερα.

  • Φρόντισε τη διατροφή και την ενυδάτωσή σου, όπως θα έκανες σε κάθε αγώνα.

  • Αν χρειάζεσαι κάποιο παυσίπονο, συζήτησε από πριν με τον γιατρό σου τι είναι κατάλληλο για εσένα. Μην πειραματιστείς την ημέρα του αγώνα.

  • Μην ξεκινήσεις με την προκατάληψη ότι η απόδοσή σου θα είναι μειωμένη. Δώσε στον εαυτό σου την ευκαιρία να αγωνιστεί χωρίς προκαταβολικούς περιορισμούς.

Κατέγραψε τον κύκλο σου και μάθε το δικό σου μοτίβο

Αν υπάρχει μία συνήθεια που αξίζει να υιοθετήσεις, αυτή είναι η καταγραφή του εμμηνορροϊκού σου κύκλου.

Μπορείς να χρησιμοποιήσεις μια εφαρμογή ή ένα απλό ημερολόγιο, στο οποίο θα σημειώνεις καθημερινά:

  • Τα επίπεδα ενέργειας και την κόπωσή σου.

  • Την ποιότητα και τη διάρκεια του ύπνου σου.

  • Τυχόν πόνους, πρήξιμο ή άλλα συμπτώματα.

  • Τη διάθεση και την όρεξή σου.

  • Πώς αισθάνθηκες κατά τη διάρκεια της προπόνησης και πώς ανταποκρίθηκε το σώμα σου.

Μετά από δύο ή τρεις μήνες θα έχεις αρχίσει να αναγνωρίζεις κάποια επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Ίσως παρατηρήσεις ότι δυσκολεύεσαι περισσότερο στις έντονες προπονήσεις λίγες ημέρες πριν από την περίοδο ή ότι χρειάζεσαι περισσότερο χρόνο αποκατάστασης σε συγκεκριμένες ημέρες του κύκλου.

Αυτή η πληροφορία είναι πολύτιμη και αξίζει να τη μοιραστείς με τον προπονητή σου, ώστε να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό και στις προσαρμογές του προγράμματός σου.

Πότε χρειάζεται να συμβουλευτείς γιατρό;

Υπάρχουν ορισμένα συμπτώματα που δεν πρέπει να θεωρούνται φυσιολογικό τίμημα της προπόνησης.

Αν παρατηρείς ότι:

  • Χάνεις συστηματικά περιόδους ή ο κύκλος σου έχει σταματήσει.

  • Οι πόνοι είναι τόσο έντονοι που επηρεάζουν την καθημερινότητά σου.

  • Έχεις πολύ έντονη αιμορραγία.

  • Νιώθεις διαρκή κόπωση, αδυναμία ή ζαλάδες.

είναι σημαντικό να απευθυνθείς σε γιατρό.

Ειδικά η απουσία περιόδου σε μια αθλήτρια δεν είναι ένδειξη ότι προπονείται αποτελεσματικά. Μπορεί να σχετίζεται με χαμηλή ενεργειακή διαθεσιμότητα, δηλαδή με το γεγονός ότι το σώμα δεν λαμβάνει αρκετή ενέργεια από τη διατροφή για να καλύψει τόσο τις καθημερινές ανάγκες όσο και τις απαιτήσεις της άσκησης. Είναι μια κατάσταση που χρειάζεται διερεύνηση και αντιμετώπιση.

Το σώμα σου δεν λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο κάθε μέρα

Ο εμμηνορροϊκός κύκλος δεν είναι εμπόδιο στην προπόνηση. Είναι μια επιπλέον πληροφορία που μπορεί να σε βοηθήσει να κατανοήσεις καλύτερα το σώμα σου και τις ανάγκες του.

Δεν χρειάζεται να προσαρμόζεις μηχανικά κάθε προπόνηση ανάλογα με τη φάση του κύκλου σου, ούτε να περιμένεις ότι θα έχεις πάντα την ίδια ενέργεια και απόδοση. Χρειάζεται να παρατηρείς, να καταγράφεις και να επικοινωνείς με τον προπονητή σου.

Στο Yes Coach πιστεύουμε ότι ένα καλό προπονητικό πρόγραμμα δεν είναι ένα άκαμπτο πλάνο που πρέπει να ακολουθείς ανεξάρτητα από τις συνθήκες. Είναι ένα πρόγραμμα που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες σου, την καθημερινότητά σου και το πώς αισθάνεσαι, ώστε να μπορεί να προσαρμόζεται όταν χρειάζεται.

Γιατί ο στόχος δεν είναι απλώς να βγάλεις τη σημερινή προπόνηση. Είναι να χτίσεις μια σταθερή και υγιή σχέση με το τρέξιμο, σε βάθος χρόνου.

Previous
Previous

Από το 5άρι στο 10άρι και στον ημι: πόσο χρόνο θέλει πραγματικά;

Next
Next

Γιατί όλοι τα παρατάνε τον χειμώνα (και γιατί εσύ δεν πρέπει)